محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

98

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

چون ابو ثابت بر تخت سلطنت استقرار يافت ، نخستين اقدامش بازپس گرفتن سبته بود . در ماه ذوالحجهء سال 707 ه با سپاهى عظيم به سوى سبته راند . هنگامى كه عثمان بن ابى العلاء به كثرت قواى سلطان آگاه شد از بيم با لشكر خود پاى به فرار نهاد . سلطان به دژهايى كه به ضد او سر به شورش برداشته بودند حمله كرد و خونها ريخت و بر آنها مستولى گرديد . سپس رهسپار طنجه شد . عثمان بن ابى العلاء در سبته موضع دفاعى گرفته بود . سلطان برفت و بر گرد شهر لشكر بداشت و فرمان داد شهر تيطاوين ( يا تطوان ) را براى فرود آمدن لشكرش بنا كردند ولى در اثناء اين احوال بيمار شد و بمرد . مرگ او در ماه صفر سال 706 ه / ژوئيهء سال 1308 م اتفاق افتاد . « 25 » چون ابو ثابت بمرد برادرش سلطان سليمان ابو الربيع به جاى او نشست . او سبته را به حال خود رها كرد و لشكر به فاس بازگردانيد . ابو عثمان با قواى خود از پى او تاختن آورد . ميان دو فريق نبرد درگرفت و عثمان منهزم گرديد و از اندلسيان شمار كثيرى كشته شدند . عثمان از عاقبت كار بترسيد و با خاندان خويش به اندلس بازگرديد و به غرناطه رفت . سلطان ابو الربيع راه خود به فاس ادامه داد و كارها استقامت يافت . هنوز چند ماهى نگذشته بود كه در اندلس حوادث عظيمى رخ داد . عوامل شورش چند سال در ايام حكومت محمد مخلوع به تنظيم كار خود پرداخته بودند و عاقبت آتش شورش زبانه كشيد . رهبر و مدبر اين شورش برادرش ابو الجيوش نصر بن محمد الفقيه بود و پشت سرش گروهى از بزرگان ملك . اينان از نظام طغيان‌آميزى كه ابو عبد الله محمد مخلوع و وزيرش ابن الحكيم بر مردم تحميل كرده بودند به جان آمدند . در روز عيد فطر سال 708 ه / اوايل سال 1309 م قيام آغاز شد . شورشيان وزير او ابن الحكيم را به چنگ آوردند و كشتند و سلطان محمد را نيز دربند كشيدند و وادارش كردند كه از تخت سلطنت كناره گيرد . برادرش نصر به جايش نشست و سلطان

--> ( 25 ) . تاريخ ابن خلدون ج 7 / ص 237 .